«Κάθε Τετάρτη στο Μουσείο συντροφιά με ένα βιβλίο!» | Εργαστήρια Φιλαναγνωσίας & Δημιουργικής Γραφής στο ΙΜΜΑ

Αρχίζουμε το ταξίδι με υπέροχα βιβλία και φαντασία!

Από τον Οκτώβριο 2025 μέχρι και τον Απρίλιο 2026, κάθε Τετάρτη απόγευμα 6:00-7:30 μμ., το Μουσείο θα υποδέχεται παιδιά ηλικίας 5-10 ετών, με ένα ξεχωριστό βιβλίο παιδικής λογοτεχνίας κάθε φορά, και με διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης της ανάγνωσης και της δημιουργικής αξιοποίησης των βιβλίων.
Κάθε εργαστήριο διέπεται από επιστημονικό σχεδιασμό με στόχο την καλλιέργεια της φαντασίας, της κριτικής σκέψης, της δημιουργικότητας και της αισθητικής απόλαυσης!

Αυτή τη χρονιά θα επικεντρωθούμε στο πού και στο γιατί διαβάζουμε, θα επιλέξουμε διαφορετικούς χώρους για θεατρική ανάγνωση και παιχνίδια ρόλων μέσα και έξω από το Μουσείο και θα υποστηρίξουμε το δικαίωμα όλων στην ανάγνωση και αφήγηση ιστοριών!

Κάθε παιδί είναι ένας υπέροχος/η, ξεχωριστός/ή αναγνώστης/-στρια.

Βλέπει, ακούει, παρατηρεί, αισθάνεται, συνδέεται διαφορετικά με τα κείμενα.

Φαντάζεται, θυμάται, συγκρούεται, προβληματίζεται, βρίσκει παρηγοριά, γελάει, ανακαλύπτει διαφορετικά μυστικά και απαντήσεις μέσα στα βιβλία.

Εμείς δημιουργούμε ένα ασφαλές και ελκυστικό περιβάλλον όπου όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από την προηγούμενη αναγνωστική τους εμπειρία, θα νιώθουν όμορφα και έτοιμα να εκφραστούν ελεύθερα, να συζητήσουν και να δημιουργήσουν με αφορμή τις ιστορίες των βιβλίων που θα διαβάζουμε, τα δικά τους καλλιτεχνικά έργα, κατασκευές, ποιήματα και μικρά κείμενα.

Η εικαστική έκφραση, μέσω της Τέχνης και της Λογοτεχνίας, αποτελεί ένα σπουδαίο εργαλείο δημιουργικής γραφής και την ίδια στιγμή μετατρέπεται σε πολύχρωμο σκηνικό για τη δημιουργία νέων ιστοριών!

Όπως κάθε χρόνο, μία φορά τον μήνα το εργαστήριό μας θα πραγματοποιείται εκτός Μουσείου, σε κάποιον άλλο χώρο πολιτισμού και ανάγνωσης (γκαλερί, βιβλιοπωλείο, άλλο μουσείο, αίθουσα μουσικής, κ.ά.). Στόχος μας είναι η εξοικείωση των παιδιών με την ανάγνωση βιβλίων σε διαφορετικούς χώρους στην καθημερινότητά τους καθώς και η ευαισθητοποίηση σε θέματα γραμματισμού για όλες τις κοινωνικές ομάδες.

Ακόμη, θα πραγματοποιηθούν εργαστήρια μαζί με τους συνεργάτες του ΙΜΜΑ που θα συνδυάζουν την αφήγηση με τα κόμικς και τη ρομποτική!

Εισηγήτρια εργαστηρίων: Κατερίνα Τζαβάρα, Συγγραφέας – Εκπαιδευτικός MSc, Υπεύθυνη Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων ΙΜΜΑ

Οργάνωση: Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας

Κόστος συμμετοχής: 8 ευρώ/εργαστήριο

Πληροφορίες – Κρατήσεις: 2310229778 & kemit.education@imma.edu.gr

Επιστημονικό πλαίσιο προγράμματος

Ο πολιτισμός και η φιλαναγνωσία προσδίδουν δεξιότητες διαμόρφωσης της ταυτότητας του παιδιού και καλλιεργούν τον λόγο, τη σκέψη, την επικοινωνία και τη συναισθηματική νοημοσύνη τους. Προσφέρουν την ευκαιρία στα παιδιά να συζητήσουν και να εκφράσουν με δημιουργικό τρόπο-μακριά από το άγχος της βαθμολογίας- τις απόψεις, τις επιθυμίες, τους προβληματισμούς αλλά και τα όνειρά τους!
Η δημιουργική γραφή οδηγεί τα παιδιά σε ένα ξεχωριστό ταξίδι στον κόσμο της λογοτεχνίας, εμπλουτίζει και βελτιώνει τον προφορικό και γραπτό λόγο, προωθεί τις θετικές αξίες της ζωής, ενισχύει τη δημιουργική έκφραση και την προσωπική εξέλιξη. Τα παιδιά ανακαλύπτουν τον κόσμο μέσα από τη λογοτεχνική ανάγνωση και μέσα στο Μουσείο βρίσκουν εύφορο χώρο για να πειραματιστούν με τις λέξεις, τις εικόνες, τις διαφορετικές κουλτούρες και να αναπτύξουν τα ταλέντα τους αλλά και να διαμορφώσουν τη δική τους άποψη για πολλά κοινωνικά θέματα με επιχειρήματα ώστε να ακουστεί η δική τους φωνή.

Ο ρόλος των εμψυχωτών

Οι εμψυχωτές κατά τη διαδικασία της δημιουργικής γραφής λειτουργούν υποστηρικτικά για κάθε παιδί και παράλληλα παρακινούν την ομάδα ώστε να μπορέσουν όλοι να ξεδιπλώσουν τις σκέψεις και τα ταλέντα τους και να οδηγηθούν σταδιακά στην αυτενέργεια και τη δημιουργική επικοινωνία μεταξύ τους. Ο ρόλος του εμψυχωτή/της εμψυχώτριας είναι καταλυτικός, καθώς ενδυναμώνει τα παιδιά με κατάλληλες τεχνικές διαχείρισης της ομάδας για να αποκτήσουν αυτοεκτίμηση, θάρρος και ευέλικτη σκέψη μέσα από την ανάγνωση και τα παιχνίδια γραφής.

Στα εργαστήρια φιλαναγνωσίας του ΙΜΜΑ, διατηρούμε ολιγομελή την ομάδα των συμμετεχόντων (8-10 παιδιά). Με τον τρόπο αυτό, η εμψυχώτρια των εργαστηρίων μπορεί και καθοδηγεί τόσο σε ατομικό επίπεδο την εξέλιξη της συγγραφικής πορείας τους αλλά παράλληλα δημιουργεί και τις κατάλληλες συνθήκες για ομαδοσυνεργατικές δράσεις. 

Το περιβάλλον του Μουσείου 

Το ίδιο το Μουσείο αποτελεί έναν χώρο πολιτισμού όπου ενώνονται η ιστορία του τόπου, άνθρωποι από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα και τα εκθέματα/έργα τέχνης. Μεταμορφώνεται σε ένα ιδιαίτερα ελκυστικό περιβάλλον που εξάπτει τη φαντασία και τη φυσική περιέργεια και τα παρακινεί να εκφραστούν δημιουργικά. Η διάδραση με τα εκθέματα συνδέεται και συνδυάζεται αρμονικά με την απόλαυση της ανάγνωσης των βιβλίων.

Ένα ιστορικό μουσείο, όπως το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, μπορεί να «αφηγηθεί» πολλές ιστορίες από το παρελθόν και να δώσει την ευκαιρία στους μικρούς βιβλιόφιλους να γράψουν τις δικές τους πρωτότυπες ιστορίες, κατανοώντας παράλληλα την εξέλιξη του ανθρώπου μέσα στον χρόνο, τις αλλαγές στην καθημερινή ζωή, την τοπική ιστορία αλλά και σπουδαία ιστορικά γεγονότα. Παιδιά και γονείς συμμετέχουν σε δράσεις που συνδυάζουν τη γνώση με την ψυχαγωγία και την ενημέρωση με το παιχνίδι και τις τέχνες.

Σκοπός των εργαστηρίων

Η λειτουργία των εργαστηρίων έχει διττό στόχο: να αγαπήσουν τα παιδιά τα βιβλία και την ανάγνωση λογοτεχνίας και να αγαπήσουν το μουσείο, ως χώρο ιστορικής γνώσης αλλά και ψυχαγωγίας. Αποσκοπεί: α) στη συγκρότηση μιας κοινότητας ενεργών αναγνωστών/-τριών σχολικής ηλικίας 5-10 ετών που θα αποκτήσουν αναγνωστικές δεξιότητες και θα καλλιεργήσουν αναγνωστικά κίνητρα (reading engagement) για τη λογοτεχνική απόλαυση αλλά και τη μάθηση, β) στη δημιουργία κριτικών αναγνωστών/-τριών (μελλοντικά ενεργών πολιτών) που θα δημιουργούν πρωτότυπο συγγραφικό έργο μέσα σε ένα μουσειακό περιβάλλον, ως θαυμαστό σκηνικό πραγματικών και φανταστικών ιστοριών και γ) στην κοινωνικοποίηση των παιδιών, στη δημιουργία δεσμών φιλίας  μέσα σε ένα ελκυστικό πολιτιστικό πλαίσιο άτυπης εκπαίδευσης.

Περιεχόμενο εργαστηρίων – Δράσεις

Μέσα από ένα επιστημονικά δομημένο και πρωτότυπο πρόγραμμα δράσεων, κατάλληλο για την ηλικία, την ιδιοσυγκρασία και τις ανάγκες των παιδιών, θα ανακαλύψουμε τα μυστικά μηνύματα που κρύβουν τα βιβλία, θα βουτήξουμε στα χρώματα της Τέχνης, θα «ντύσουμε» με μουσική και θέατρο τις εικόνες, θα σκιτσάρουμε διαλόγους, θα γνωρίσουμε από κοντά συγγραφείς και εικονογράφους!
Και όλα αυτά μέσα στις αίθουσες του Μουσείου, συνομιλώντας και παίζοντας με τα εκθέματα.
Την ανάγνωση και συζήτηση των βιβλίων θα ακολουθούν δράσεις εμψύχωσης της ιστορίας, όπως παιχνίδια εξερευνητικής ανακάλυψης, ζωγραφική-εικονογράφηση, δημιουργία κόμικ, θεατρικό παιχνίδι, δημιουργία νέας ιστορίας ή ποιητικού κειμένου, ψηφιακά παιχνίδια, παιχνίδια ρομποτικής με έμπνευση από τους ήρωες των βιβλίων, παρακολούθηση ταινίας, κ.ά.

Αφετηρία έμπνευσης αλλά και πεδίο δημιουργικής προσέγγισης θα αποτελεί ένα διαφορετικό βιβλίο παιδικής λογοτεχνίας κάθε φορά, καθώς και αποσπάσματα άλλων βιβλίων, ποιήματα και εικαστικά έργα τέχνης, παρατηρήσεις στο αστικό περιβάλλον όπου ανήκει το κτήριο του ΙΜΜΑ, μικρές έρευνες και παιχνίδια στο Διαδίκτυο, βραβευμένες ταινίες μικρού μήκους, φωτογραφίες και φυσικά το ίδιο το μουσειακό υλικό! Τα παιδιά θα γνωρίσουν σημαντικά βιβλία της ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας για παιδιά, όπως και τους/τις συγγραφείς και εικονογράφους τους. Θα γνωρίσουν τη δομή, τα αφηγηματικά στοιχεία των ιστοριών, τον ξεχωριστό τρόπο με τον οποίο μπορούμε να διαβάσουμε και να γράψουμε ιστορίες μικρής φόρμας (short stories) και κείμενα ποιητικής φόρμας. Αξιοποιούμε τις εμπειρίες των παιδιών, παίζουμε με τις λέξεις, τους δείχνουμε πώς να μην φοβούνται τη γραφή και την ανάγνωση στο σχολείο.
Με την ολοκλήρωση των εργαστηρίων θα παρουσιαστεί μία σειρά πολυθεματικών κειμένων, εικονογραφημένα από τους μικρούς μουσειόφιλους!

Αυτή τη χρονιά η επιλογή των βιβλίων θεματικά θα εστιάσει σε ιστορίες που ενδυναμώνουν την ξεχωριστή ταυτότητα κάθε παιδιού και που εστιάζουν στην ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους. Ακόμη, θα επεξεργαστούμε κείμενα και έργα τέχνης που αναδεικνύουν το δικαίωμα όλων των παιδιών στην εκπαίδευση, τον πολιτισμό, την αφήγηση και ανάγνωση ιστοριών.

Βιογραφικό σημείωμα εισηγήτριας

Η Κατερίνα Τζαβάρα είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Ζει στη Θεσσαλονίκη και είναι απόφοιτος του Αμερικανικού Κολλεγίου ANATOLIA, με παιδαγωγικές σπουδές στο Α.Π.Θ. Οι μεταπτυχιακές σπουδές της και τα ερευνητικά ενδιαφέροντά της εστιάζονται στη Δημιουργική Γραφή στην Εκπαίδευση και στη Φυσική Δραστηριότητα και Ποιότητα Ζωής για παιδιά. Εργάστηκε για πολλά χρόνια στην ιδιωτική και δημόσια εκπαίδευση σε διδακτικές και διοικητικές θέσεις. Διετέλεσε υπεύθυνη Πρακτικής Άσκησης των φοιτητών/-τριών στο Τ.Ε.Π.Α.Ε. Α.Π.Θ. και υπεύθυνη του Γραφείου Επαγγελματικής Ανάπτυξης και Σταδιοδρομίας των Δ.Ι.Ε.Κ και Ι.Ι.Ε.Κ. Ν. Θεσ/νίκης του 0.Ε.Ε.Κ.. Διετέλεσε εισηγήτρια της Λέσχης Δημιουργικής Γραφής για παιδιά στην αλυσίδα πολιτισμού IANOS Θεσσαλονίκης και επιστημονική υπεύθυνη και εισηγήτρια της Λέσχης Δημιουργικής Έκφρασης & Γραφής για ενηλίκους στη γκαλερί Τέχνης Chalkos Gallery.
Συνεργάζεται με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς ως επιστημονική υπεύθυνη εκπαιδευτικών δράσεων και επιμορφώσεων. Συμμετέχει ως εισηγήτρια σε διεθνή συνέδρια, επιμορφώσεις και εργαστήρια για την τέχνη και τη φιλαναγνωσία στην εκπαίδευση. Αρθρογραφεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά. Είναι μέλος της Επιτροπής Εκπαίδευσης και Πολιτισμού της ΧΑΝΘ, μέλος της Ε.Ε.Π.ΕΚ. και της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς. Από το 2019 εργάζεται ως υπεύθυνη στα εκπαιδευτικά προγράμματα του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα στη Θεσσαλονίκη. Από τις εκδόσεις ΔΙΑΠΛΟΥΣ έχουν εκδοθεί 24 βιβλία της για παιδιά και εκπαιδευτικούς, καθώς και η πρώτη της συλλογή διηγημάτων για ενηλίκους με τίτλο «ΔΩΔΕΚΑ/ Ιστορίες που γεννήθηκαν στη Θεσσαλονίκη».

Μπορείτε να δείτε το βίντεο από τις δράσεις και τις ιστορίες των παιδιών στα προηγούμενα εργαστήρια Φιλαναγνωσίας & Δημιουργικής Γραφής ΕΔΩ