Δευτέρα-Τρίτη-Πέμπτη-Παρασκευή: 9:00-14:00 | Τετάρτη: 9:00-20:00 | Σάββατο: 10:00-14:00

Το ιστορικό του κτιρίου

Ένα κτίριο, χιλιάδες ιστορίες…

Το κτίριο στο οποίο στεγάζεται το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα (ΜΜΑ) έχει από μόνο του να αφηγηθεί τη δική του ιστορία. Τη βυζαντινή εποχή στη θέση του μητροπολιτικού συγκροτήματος πιθανότατα υπήρχε ένα μεγάλο μοναστήρι, το όνομα του οποίου δεν είναι γνωστό. Μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης παραχωρήθηκε τους χριστιανούς οικόπεδο κοντά στα παραλιακά τείχη για να κτίσουν εκεί το μητροπολιτικό τους μέγαρο. Το 1870 με την κατεδάφιση των παράλιων τειχών της Θεσσαλονίκης διανοίχθηκε ο κάθετος δρόμος που αποτελεί τη σημερινή οδό Αγίας Σοφίας, ενώ συγχρόνως διαμορφώθηκε η σημερινή οδός Προξένου Κορομηλά, με την ευθυγράμμιση της παράλληλης προς την προκυμαία οδού. Έτσι, σχηματίστηκε η γωνία των οδών Αγίας Σοφίας και Προξένου Κορομηλά, στην οποία η ελληνική κοινότητα ανήγειρε στα 1881, σε οικόπεδο που ανήκε στην Μητρόπολη, με την οικονομική χορηγία του Δημητρίου Φιλίπποβιτς, εφόρου και ταμία της αντιπροσωπείας της κοινότητας, το πρώτο κτίριο που θα στεγάσει το Ελληνικό Προξενείο στη Θεσσαλονίκη, που τότε ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η πυρκαγιά

Η πυρκαγιά του 1890 προξένησε μεγάλες καταστροφές στο κεντρικό τμήμα της πόλης, όπως το κτίριο, το οποίο στέγαζε το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας. Το κτίριο αυτό οικοδομήθηκε και πάλι το 1893 για να στεγάσει ως το 1912 το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Θεσσαλονίκη. Σύντομα, με τα χρήματα που εισπράχθηκαν από τις ασφάλειες, τη δωρεά του Ανδρέα Συγγρού και τη βοήθεια της ελληνικής κυβέρνησης συγκεντρώθηκε το απαιτούμενο ποσό για την ανέγερση κτιρίων της ελληνικής κοινότητας. Σ’ αυτά συγκαταλέγονταν μια νέα Μητρόπολη και δίπλα της ένα μεγαλοπρεπές νεοκλασικό κτίριο σε σχέδια του γερμανού αρχιτέκτονα Έρνεστ Τσίλλερ, κατάλληλο για προξενικό μέγαρο. Το Προξενείο θεμελιώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1892 στη θέση του κατεστραμμένου κτηρίου και οι εργασίες ολοκληρώθηκαν τον Αύγουστο του 1893, με το συνολικό κόστος να ανέρχεται σε 2.000 οθωμανικές λίρες. Το 1894 το κτίριο νοικιάστηκε στο ελληνικό κράτος και εκεί εγκαταστάθηκε ο Έλληνας Πρόξενος Γεώργιος Δοκός, που είχε παρακολουθήσει τις εργασίες ανέγερσής του.

Λάμπρος Κορομηλάς

Την περίοδο 1904-1906 Γενικός Πρόξενος διετέλεσε ο Λάμπρος Κορομηλάς, ο οποίος οργάνωσε τις μυστικές επιχειρήσεις του Μακεδονικού Αγώνα. Στα τρία χρόνια της θητείας του στη Θεσσαλονίκη, ο Kορομηλάς κατάφερε να συντονίσει όλες τις ελληνικές οργανώσεις της Μακεδονίας, ώστε να δρουν αποτελεσματικά, σχεδόν υπό ενιαία διοίκηση. Στο κτίριο του προξενείου, γνωστό ως «Κέντρο», εγκαταστάθηκαν επίλεκτοι αξιωματικοί, που ανέλαβαν ως «ειδικοί γραφείς», το ρόλο των επιτελών. Αυτοί ήταν οι ουσιαστικοί αποδέκτες των σχετικών αναφορών, εκτιμούσαν την κατάσταση, έδιναν οδηγίες, συναντούσαν εκκλησιαστικούς και εκπαιδευτικούς παράγοντες. Επιπλέον, το κτίριο του Προξενείου συχνά φιλοξενούσε Μακεδονομάχους που περνούσαν απαρατήρητοι από ένα παραπόρτι στη μάντρα, που χώριζε τον μητροπολιτικό ναό από το Προξενείο.

Μετά την απελευθέρωση

Μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας και την ενσωμάτωσή της στο ελληνικό κράτος, ολοκληρώθηκε η λειτουργία της προξενικής υπηρεσίας. Από το 1915 φιλοξενήθηκε η Γεωργική Τράπεζα Μακεδονίας, ενώ από το 1917 η Εθνική Τράπεζα για τρία χρόνια και το 1923 στεγάστηκε το 21ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Την περίοδο της γερμανικής Κατοχής στο κτίριο διανεμόταν συσσίτιο του Ερυθρού Σταυρού, ενώ στο τέλος του Εμφυλίου Πολέμου για λίγους μήνες το υπόγειο μετατράπηκε σε κρατητήριο πολιτικών κρατουμένων. Τις επόμενες δεκαετίες φιλοξένησε τη Σχολή Θηλέων, νυχτερινή σχολή και από το 1970 το 43ο Δημοτικό Σχολείο.

Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα  © 2020 beta